30 C
Phnom Penh

ភាគ​បញ្ចប់៖ តើ​ការ​ដក​ទ័ព​របស់​អាមេរិក​ពី​កាប៊ុល​មក​ពង្រឹង​តំបន់​ឥណ្ឌូ​ប៉ាស៊ីហ្វិក អាច​នាំ​ឱ្យ​មាន​ការ​ជឿជាក់​ពី​សម្ពន្ធមិត្ត​កម្រិត​ណា?

បទវិភាគ

នេះ​ជា​កិច្ចសម្ភាសន៍​ភាគ​បញ្ចប់ ក្នុង​កម្មវិធី IDEA TALK របស់​សារព័ត៌មាន ឌឹ ខេមបូឌា ដេលី នៅ​ថ្ងៃ​ពុធ ទី​២៥ ខែ​សីហា ឆ្នាំ​២០២១ ស្ដីអំពី «តើ​សម្ពន្ធមិត្ត​អាមេរិក​ក្នុង​តំបន់​ឥណ្ឌូ-ប៉ាស៊ីហ្វិក នឹង​មាន​ជំនឿ​ចិត្ត​ប៉ុនណា​ក្នុង​ការ​ដក​ទ័ព​ចេញពី​ទីក្រុង​កាប៊ុល ប្រទេស​អាហ្វហ្គានីស្ថាន ដើម្បី​ផ្ដោត​លើ​យុទ្ធសាស្ត្រ​គោលនយោបាយ​ការបរទេស​អាមេរិក?»។

វាគ្មិន​ចូលរួម​ក្នុង​កម្មវិធី​នេះ​មាន​លោកស្រី អូលីវៀ អ៊ីណូស (Olivia Enos) អ្នកវិភាគ​គោលនយោបាយ​ជាន់ខ្ពស់​មជ្ឈមណ្ឌល​សិក្សា​អាស៊ី វិទ្យាស្ថាន Davis ដើម្បី​សន្តិសុខ​ជាតិ និង​គោលនយោបាយ​ការបរទេស​មូលនិធិ The Heritage ក្រុង​វ៉ាស៊ីនតោន ឌីស៊ី និង​លោកស្រី ស៊ូ ឡាក់ (Sue Lak) ប្រធាន​ក្រុមប្រឹក្សា​សហគមន៍​ខ្មែរ-អាមេរិក មាន​មូលដ្ឋាន​នៅ​រដ្ឋ​កាលីហ្វ័រញ៉ា។

លោក ហាស់ សាន៖ លោកស្រី អូលីវៀ តើ​គួរ​ធ្វើ​អ្វី​ដែល​ខុស​ប្លែក​ពី​នេះ? ខ្ញុំ​ចង់​និយាយ​ថា​ដល់​វេន​កម្ពុជា​ក្លាយ​ជា​ប្រធាន​អាស៊ាន តើ​លោកស្រី អូលីវៀ គិត​ថា​យើង​គួរតែ​ចាត់​វិធានការ​ជាមួយ​កម្ពុជា​ដែរ​ឬ​ទេ?

លោកស្រី អូលីវៀ អ៊ីណូស៖ វា​អាស្រ័យ​លើ​លក្ខណៈ​នៃ​ដំណើរការ​របស់​អាស៊ាន សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ពិតជា​បង្កើន​ការចូលរួម​របស់​ខ្លួន​ជាមួយ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍។ យើង​ទំនង​ជា​មិន​អាច​ជៀស​ផុត​ពី​ការ​ចោទប្រកាន់​ណាមួយ​នៅ​ក្នុង​ការ​ដឹកនាំ។ យើង​គួរតែ​ប្រើ​ឱកាស​ទាំងនោះ ទាំង​ឯកជន និង​បើ​មាន​ឱកាស គួរតែ​ជា​សាធារណៈ​ដោយ​គ្រាន់តែ​ទាមទារ​ឱ្យ​មាន​គណនេយ្យភាព​នៅ​ពេល​ដល់​វេន​កម្ពុជា ជាពិសេស​ដោយសារតែ​កម្ពុជា​ត្រូវ​បាន​ប្រគល់​ឱ្យ​ក្នុង​តួនាទី​ដឹកនាំ។ នេះ​ជា​អ្វី​ដែល​អន្ទះសា​ក្នុង​ចិត្ត។

ជាទូទៅ អាស៊ាន​មិន​មាន​ការ​ទទួល​ខុសត្រូវ។ មាន​ឱកាស​នៅ​កម្រិត​ឯកតោភាគី​ដែល​អាមេរិក​ត្រូវ​មើល​ដើម្បី​មាន​អានុភាព ពីព្រោះ​ប្រជាជន​កម្ពុជា​គ្មាន​អ្នក​ធ្វើ​តំណាង​ឲ្យ​ទេ នៅ​ពេល​កម្ពុជា​ធ្វើ​ជា​ប្រធាន​អាស៊ាន ដូច្នេះ​ត្រូវ​មាន​នរណា​ម្នាក់​ធ្វើ​តំណាង​ឱ្យ​ពួកគេ​នៅ​ក្នុង​កិច្ចប្រជុំ​ទាំងនោះ ហើយ​វា​គួរតែ​ជា​សហរដ្ឋ​អាមេរិក និង​អ្នក​តស៊ូ​មតិ​គាំទ្រ​សេរីភាព។

លោក ហាស់ សាន៖ ច្បាប់​ចំនួន​ពីរ​ទៅ​ដល់​វិមាន​កាពីតូល បាន​អនុម័ត​ដោយ​សភា ប៉ុន្តែ​មិនទាន់​អនុម័ត​ដោយ​ព្រឹទ្ធសភា​នៅឡើយ​ទេ។ ព្រឹទ្ធសភា​មិនទាន់​អនុម័ត​លើ​ច្បាប់​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ​នៅ​កម្ពុជា​ឆ្នាំ​២០២១ ដែល​បាន​អនុម័ត​ដោយ​សភា។ ខ្ញុំ​ដឹង​ថា ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​អាមេរិកាំង​ជាច្រើន​នៅ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ពិតជា​ខំប្រឹង​ធ្វើ​ការ​ពិភាក្សា​ជាមួយ​សមាជិក​សភា​រៀងៗ​ខ្លួន​ដើម្បី​អនុម័ត​ច្បាប់​នេះ។ អាមេរិក​អាច​ចាត់​វិធានការ​លើ​មនុស្ស​អាក្រក់​នៅ​កម្ពុជា។ ឥឡូវ​នេះ លោក សម រង្ស៉ី អតីត​ប្រធាន​គណបក្ស​ប្រឆាំង គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ កំពុង​ស្ថិតនៅ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក ហើយ​ប្រាប់​សហគមន៍​ខ្មែរ​អាមេរិកាំង​ថា គាត់​គឺជា​អ្នក​ដែល​លើក​ទឹកចិត្ត ឬ​ប្រហែលជា​បញ្ចុះបញ្ចូល​សមាជិក​សភា​ឱ្យ​អនុម័ត​ច្បាប់​នេះ។

តើ​លោកស្រី ស៊ូ មាន​យោបល់​យ៉ាងណា​ដែរ? តើ​វា​ពិតជា​គាត់​តែ​ម្នាក់ឯង មិនមែន​ជា​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​អាមេរិកាំង​នៅ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ធ្វើ​ឬ?

លោកស្រី ស៊ូ ឡាក់៖ ខ្ញុំ​ជឿ​ថា ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​នៅ​អាមេរិក​ប្រឹងប្រែង​ជំរុញ​លើក​ទឹកចិត្ត​លោក Alan Lowenthal ធ្វើ​កិច្ចការ​នេះ។ ខ្ញុំ​មិន​ដឹង​ថា លោក សម រង្ស៉ី និយាយ​ពេលណា​នោះ​ទេ ប៉ុន្តែ​វា​ដូចជា​ទាមទារ​យក​ឈ្មោះ​សម្រាប់​ការងារ​របស់​អ្នក​ដទៃ ព្រោះ​តាមពិត​មាន​ជនជាតិ​អាមេរិកាំង​ជាច្រើន​ដែល​បាន​ទៅ​បញ្ចុះបញ្ចូល​សភា​ទាំង​ពីរ​ដើម្បី​ធ្វើការ​នេះ ដើម្បី​ឱ្យ​ច្បាប់​នោះ​ឆ្លង​សភា​បាន។ មាន​អង្គការ ដូចជា អង្គការ​មួយ​ដែល​លោក វាសនា ធ្លាប់​គ្រប់គ្រង…។

លោក ហាស់ សាន៖ ជា​អង្គការ​ដែល​លោក ទូច វិបុល ជា​ប្រធាន​ពី​មុន​មែន​ទេ? អង្គការ​សម្ពន្ធភាព​ខ្មែរ​អាមេរិកាំង។

លោកស្រី ស៊ូ ឡាក់៖ ត្រឹមត្រូវ! ពួកគេ​ខិតខំ​ធ្វើការ​ខ្លាំង​ណាស់។ ប្រសិនបើ​លោក សម រង្ស៉ី ទៅ​ទីនោះ ហើយ​និយាយ​ថា​គាត់​គឺជា​អ្នក​ដែល​ទៅ​ទីនោះ​ដើម្បី​តស៊ូ​មតិ ហើយ​គាត់​តែ​ម្នាក់ឯង​ទទួល​បាន​កេរ្តិ៍​ឈ្មោះ​ដណ្តើម​ពី​ពលរដ្ឋ​អាមេរិក​ដើមកំណើត​ខ្មែរ ដែល​បាន​ធ្វើការ​យ៉ាង​សកម្ម​ជាមួយ​សមាជិក​សភា​លោក Chabot និង​លោក Alan Lowenthal ដើម្បី​ធានា​ថា​ច្បាប់​ទាំងនេះ​ត្រូវ​បាន​អនុម័ត។

លោក ហាស់ សាន៖ សម​ហេតុផល​ដែរ ពីព្រោះ​សមាជិក​សភា​តំណាងរាស្ត្រ​សមាជិក​ព្រឹទ្ធសភា ជា​ធម្មតា​ស្តាប់​តំណាង​មណ្ឌល​បោះឆ្នោត​របស់​ខ្លួន មិនមែន​ស្តាប់​អ្នក​នយោបាយ​បរទេស​ទេ។ សម រង្ស៉ី ជាមួយ​សមាជិក​សភា​ទាំងនោះ​នៅ​ពេលណា​យើង​និយាយ​អំពី​ឥទ្ធិពល មាន​ឥទ្ធិពល​ខ្លះ​កើតឡើង​ពី​ការ​បោះឆ្នោត ព្រោះ​សមាជិក​សភា តំណាងរាស្ត្រ និង​សមាជិក​ព្រឹទ្ធសភា​គ្រប់​រូប​ឆ្លងកាត់​ការ​បោះឆ្នោត។

លោកស្រី អូលីវៀ តាម​ទស្សនៈ និង​ការ​វិភាគ​របស់​លោកស្រី តើ​មាន​ប្រជាជាតិ​ប៉ុន្មាន​នៅ​ក្នុង​តំបន់​អាស៊ី​ប៉ាស៊ីហ្វិក ឬ​ឥណ្ឌូ​ប៉ាស៊ីហ្វិក ដែល​សុខចិត្ត​បោះបង់​ចិន ហើយ​ឱបក្រសោប​អាមេរិក​សម្រាប់​ទំនាក់ទំនង​រយៈពេល​វែង?

លោកស្រី អូលីវៀ អ៊ីណូស៖ អំឡុង​ពេល​ដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​របស់​អនុ​ប្រធានាធិបតី ហារីស ទៅកាន់​តំបន់ បាន​បញ្ជាក់​យ៉ាង​ច្បាស់​ដល់​មិត្តភ័ក្ដិ​នៅ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​របស់​យើង មិន​ចាំបាច់​ជ្រើសរើស​រវាង​ធ្វើការ​ជាមួយ​ចិន និង​ធ្វើការ​ជាមួយ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ទេ។ លោកស្រី​ធ្វើ​ដូច្នេះ​ក្នុង​ពេល​តែ​មួយ ខណៈ​លោកស្រី​បដិសេធ​យ៉ាង​ខ្លាំង​ចំពោះ​ប្រទេស​ចិន លើ​កម្រិត​ផ្សេង​គ្នា វា​ពិតជា​ត្រឹមត្រូវ។ ប្រជាជាតិ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​នឹង​មិន​ធ្វើ ឬ​សម្រេច​ចិត្ត​ក្នុង​ករណី​ភាគច្រើន​ឡើយ។

កម្ពុជា​អាច​ជា​ករណី​លើកលែង កម្ពុជា​ហាក់ដូចជា​កំពុង​រត់​ចូល​ក្នុង​ដៃ​របស់​ចិន។ ប៉ុន្តែ​នៅ​ទីបញ្ចប់ កម្ពុជា​ទទួលស្គាល់​ថា​មាន​អត្ថប្រយោជន៍​ពី​ការ​បន្ត​ចូលរួម​ជាមួយ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក។ អាមេរិក​ត្រូវ​ធ្វើ​ការងារ​ដែល​ប្រសើរ​ជាង​នេះ ដោយ​គូសបញ្ជាក់​ថា ដៃគូ​ដែល​អាច​ជឿ​ទុកចិត្ត​បាន។ យើង​នឹង​ធ្វើការ​ទ្វេដង​បន្ទាប់ពី​អាហ្វហ្គានីស្ថាន ដើម្បី​ឱ្យ​អ្នក​ដឹង​ថា​ពួកគេ​ទទួល​បាន​ការគោរព និង​ការ​ទុកចិត្ត​ពី​ប្រជាជន​នៅ​ក្នុង​តំបន់​នៅ​ពេល​ដែល​អាមេរិក​វិនិយោគ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ដែល​វា​នៅ​ទីនោះ ហើយ​វា​នៅ​ទីនោះ​ដើម្បី​ជួយ​ប្រជាជន​ក្នុង​តំបន់ ហើយ​វា​នៅ​ទីនោះ​ដើម្បី​ជួយ​លើក​កម្ពស់ និង​ការពារ​សេរីភាព និង​សិទ្ធិមនុស្ស។ តែងតែ​មាន​កំហុស​ដែល​បាន​ធ្វើ ប៉ុន្តែ​នៅតែ​មាន​ឱកាស​ដើម្បី​ការពារ និង​ការពារ។ នោះ​ហើយ​ជា​អ្វី​ដែល​យើង​គួរ​ផ្តល់​អាទិភាព​ក្នុង​ការ​ផ្ញើ​សារ​របស់​យើង។ ដូច្នេះ វា​ពិតជា​មាន​ការ​ប្រកួតប្រជែង ប៉ុន្តែ​ខ្ញុំ​មិន​គិត​ថា​ប្រទេស​នៅ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​នឹង​ជ្រើសរើស​រវាង​ចិន និង​អាមេរិក​នោះ​ទេ។ មានន័យ​ថា សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ត្រូវតែ​ធ្វើ​ឱ្យ​អ្នក​ដឹង​ច្បាស់​អំពី​ការងារ​ល្អ ដែល​បង្ហាញ​ថា​វា​ជា​ដៃគូ​ដែល​អាច​ទុកចិត្ត​បាន​នៅ​ក្នុង​តំបន់។

លោក ហាស់ សាន៖ សូម​អរគុណ! លោកស្រី ស៊ូ មាន​ពេល​មួយ​នាទី តើ​លោកស្រី​មាន​អ្វី​ចង់​និយាយ​ទេ?

លោកស្រី ស៊ូ ឡាក់៖ អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​ប្រហែលជា​មិន​ជ្រើសរើស​រវាង​អាមេរិក និង​ចិន ទេ ប៉ុន្តែ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​បាន​សម្ដែង​ការ​ព្រួយបារម្ភ ជាពិសេស​នៅ​ពេល​និយាយ​អំពី​អាមេរិក​ទទួលស្គាល់​វិបត្តិ​អាហ្វហ្គានីស្ថាន។ ខ្ញុំ​មិន​ឮ​ឃ្លា​នេះ​ទេ ដែល​ថា​ពិភពលោក​កំពុង​មើល​វា ឃ្លា​នេះ​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ក្នុង​អំឡុង​សង្គ្រាម​វៀតណាម។ វា​កំពុង​កើតឡើង​នា​ពេលនេះ​ក្នុង​អំឡុង​សង្គ្រាម​អាហ្វហ្គានីស្ថាន។ ពិភពលោក​កំពុង​មើល​យើង ហើយ​ពួកគេ​កំពុង​សម្ដែង​ការ​ព្រួយបារម្ភ ព្រោះ​ផ្អែកលើ​មូលដ្ឋាន​របស់​យើង ការ​សម្រេច​ចិត្ត​របស់​មេដឹកនាំ​ក្នុង​ការ​ដក​កងទ័ព គឺជា​ការ​ដាក់​ទណ្ឌកម្ម​ខ្លាំង ពីព្រោះ​វា​ដូចជា​លោក​ទុកចោល​ពលរដ្ឋ​អាមេរិក​របស់​ខ្លួន​ដែល​ជាប់​គាំង​នៅ​អាហ្វហ្គានីស្ថាន។ លោក​ក៏​មាន​សម្ពន្ធមិត្ត​មកពី​ប្រទេស​អាល្លឺម៉ង់ ដែល​បាន​ចូលរួម​ក្នុង​សង្គ្រាម​អាល្លឺម៉ង់ រុស្ស៊ី សាកល្បង​ប្រទេស​ផ្សេង​ទៀត​ដែល​កំពុង​ជួយ​យើង​ក្នុង​នាម​ជា​សម្ពន្ធមិត្ត​នៅ​អាហ្វហ្គានីស្ថាន។ ក៏​មាន​មនុស្ស​ជាប់​គាំង​នៅ​ក្នុង​អាហ្វហ្គានីស្ថាន​ដែរ។ តើ​យើង​ត្រូវ​ធ្វើ​ដូចម្តេច​ដើម្បី​ជួយ​ពួកគេ? ពិភពលោក​កំពុង​មើល​យើង​នៅ​ពេល​យើង​និយាយ។

លោក ហាស់ សាន៖ លោកស្រី អូលីវៀ មាន​ពេល​មួយ​នាទី​ដូច​គ្នា។

លោកស្រី អូលីវៀ អ៊ីណូស៖ មតិ​ចុងក្រោយ​របស់​ខ្ញុំ​ទៅលើ​អាហ្វហ្គានីស្ថាន។ មាន​ឱកាស​ច្រើន​សម្រាប់​ជនជាតិ​អាមេរិក និង​ជាពិសេស​សម្រាប់​មនុស្ស​ដែល​ធ្លាប់​ជា​ជនភៀសខ្លួន​មុន​នឹង​និយាយ​ថា យើង​នឹង​ស្វាគមន៍​អ្នក​ដោយ​បើកចំហ។ ធនធាន​មាន​នៅ​ទីនោះ ខ្ញុំ​គ្រាន់តែ​ចង់​បញ្ជាក់​ឱ្យ​បាន​ច្បាស់ ប្រសិនបើ​នរណា​ម្នាក់​នៅ​អាហ្វហ្គានីស្ថាន​ដែល​ត្រូវការ​ចេញ​ក្រៅ។ ក្រសួង​ការបរទេស​កំពុង​សម្របសម្រួល​បញ្ជី​ជម្លៀស។ ពួកគេ​មាន​តម្លាភាព​ណាស់​អំពី​អ្នក​ដែល​ត្រូវ​ទាក់ទង និង​វិធី​ធ្វើ​ឱ្យ​អ្នក​ទាំងនេះ​មាន​សុវត្ថិភាព។ ប្រសិនបើ​មាន​នរណា​ម្នាក់​ទាក់ទង​មក​ក្រសួង​ការបរទេស​ពិតប្រាកដ និង​ទាក់ទង​តំណាង​របស់​ខ្លួន​ដើម្បី​ដាក់​សម្ពាធ​លើ​ក្រសួង​ការបរទេស ឱ្យ​ដក​មនុស្ស​ទាំងនោះ​ចេញ ព្រោះ​ពេលវេលា​នៅ​ពេលនេះ​មាន​សារសំខាន់។ ប៉ុន្តែ​នៅ​ពេល​បង្អួច​បិទ​មិន​ឲ្យ​មនុស្ស​ចេញ យើង​ត្រូវ​បង្ហាញ​ថា​យើង​កម្រ​ស្វាគមន៍​មនុស្ស​ណាស់ មិន​ថា​វា​ជា​ការរៀបចំ​អាហារ និង​ការ​កៀរគរ​អង្គការ​សាសនា​យើង។ ខ្ញុំ​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​ព្រះវិហារ​សាសនា​គ្រឹះ។ ខ្ញុំ​នឹង​ចូលរួម​ក្នុង​ការ​ផ្តល់​នូវ​គ្រឿង​ឧបភោគបរិភោគ សម្ភារ​ប្រើប្រាស់​ក្នុង​ផ្ទះ ដូចនេះ​ត្រូវការ​ឱ្យ​អ្នក​ដទៃ​ផ្ដោត​អារម្មណ៍​ក្នុង​ពេលនេះ។ យើង​មាន​ឱកាស​ពិតប្រាកដ ដើម្បី​ក្រោកឈរ​ជំនួស ដូច​ខ្ញុំ​បាន​និយាយ​កាលពី​ដើម​ថា ជា​អ្នក​ជិតខាង​ដ៏​ល្អ​ចំពោះ​ជនជាតិ​អាហ្វហ្គានីស្ថាន​ថ្មី​ទាំងនេះ​នៅ​ក្នុង​ទឹកដី​ថ្មី។

លោក ហាស់ សាន៖ សូម​អរគុណ​លោកស្រី​ទាំង​ពីរ​ដែល​បាន​ចំណាយ​ពេល​ជាមួយ​យើង​នៅ​ព្រឹក​នេះ។ យើង​សង្ឃឹម​ថា​នឹង​ជួប​លោកស្រី​ទាំង​ពីរ​ម្តង​ទៀត​នា​ពេល​អនាគត៕

© 2021, ខេមបូឌា ដេលី. All rights reserved. No part of this article may be reproduced in print, electronically, broadcast, rewritten or redistributed without written permission.

អត្ថបទទាក់ទង

សេចក្ដីរាយការណ៍ពិសេស